Лабух
Шрифт:
“Як лох”, — ледзь не кінуў я брату-міліцыянту. Бо думаў дагэтуль, што якраз Красевіч лох, калі згаджаецца ісці на выбары толькі дзеля правакацыі, а, значыць, пад раздачу...
Не ў дэпутаты яго на выбары запускаюць, а ў міністры. Толькі не адразу, бо хто Красевіч?..
Ніхто. Пешка.
Можна, канечне, і нікога міністрам прызначыць, такое было, але не глядзелася... Таму лепей пешку ў фігуры правесці — і шум-гам выбарчы, ды яшчэ са скандалам, для гэтага самае тое...
Заадно з правакацыяй.
Не ўсё лухта, што лухтой здаецца... І тым не менш іншы ў Панка інтарэс нейкі, не гэты — што яму да Красевіча? Гэбісту да мента...
— Як вас, ведаю, — адказаў я Сяргею, каб ён мацней стараўся звесці мяне з Патапейкам, і тут да мяне яшчэ адно дайшло: а чаго старацца?.. Што гэта дасць, калі ў Патапейкі начальнікам Красевіч будзе?.. Нічога не дасць. Патапейка зробіць не тое, на што настараецца ці Сяргей, ці хто заўгодна, а тое, што загадае Красевіч.
— Як я, ведае, — гідліва скрывіўся Крабіч. — А ўгаворвае...
Я бачыў, што ўгаварыць Крабіча амаль немагчыма, але і адступіцца не мог. Змагар Крабіч быў патрэбны мне, з ім на пару — гэта не аднаму, ён заслоніць мяне, прыкрые. Адным пытаннем: “А чаму на сцэне Крабіч?” — прыкрые...
— Я не прапаную табе агітаваць за Красевіча, — сказаў я, як мог спакайней. — Будзе канцэрт, выйдзеш, прачытаеш вершы, як сто разаў чытаў, і ўсё. Што тут такога?
Крабіч нахіліўся да мяне, дыхнуў цыбуляў:
— Ты каго за дурня лічыш?.. І думаць не думай, каб я ў гаўно ўступіў. Нават за золата.
— Ён падумае, — сказаў брат-міліцыянт.
Алесь порскнуў:
— Ага... Можа, ты за мяне думаць будзеш?..
— Што і раблю! — прыстукнуў брат кулаком па стале. — Вот жа ў нашай сям’і вырадак!.. Галаву чалавеку праламаў — і хоць бы раз да яго ў бальніцу схадзіў!
Не раз, відаць, яны пра гэта гаварылі... Я падтрымаў брата.
— Праўда што... Хоць бы бананы занёс...
— Жыд не малпа, — сказаў Крабіч.
Тое самае Росцік казаў. Блізкія яны, жыды з нацыяналістамі...
— Як там Росцік? — спытаў усё ж Крабіч.
— Папраўляецца... Я ж тлумачу табе, што не ў Росціку праблема. Няўжо не разумееш?..
— Зразумеў бы, каб праблема ў ім была. А так ён скажа, калі нават суд будзе, што без прэтэнзій — і ўсё. І нашто мне гаўно бананавае есці?.. Каб з табой на пару? Каб ты адзін не еў?..
Крабіч не дурань, угадаў — і я не стрываў.
— Ты ледзь не забіў Росціка! Ні за што, з-за дураты, з-за мазгоў адпітых! Чалавека, які валэндаўся з табой, спускаў табе ўсё: як жа, Крабіч геній! А дзе ты геній? У хаце пры браце? Ты падумаў хоць раз, на хрэна ты Росціку здаўся? А я з Росцікам не проста сябрую, я разам з ім на жыццё зарабляю! І як угаварыў яго не пісаць заяву, так магу і адгаварыць!..
Дакрыкваючы, я ўжо шкадаваў, што крычу... Крабіч толькі пераканаўся з майго крыку, што ўеў мяне, і пракінуў насмешліва:
— А... Ну, адгавары...
— Дарма вы так, у вас жа сяброўства даўняе... — адразу насцярожыўшыся, стаў на бок брата-паэта брат-міліцыянт. — Я ж сказаў: ён падумае...
— Ты сказаў — не я сказаў! — адрэзаў Крабіч. — Давай шахматы расстаўляй, утраіх у шахматы не гуляюць...
Мяне выстаўлялі з даўнім сяброўствам, як Лідзію Паўлаўну з пыльным фікусам.
— Свіння ты, Алесь Аляксандравіч... — крыўдануў я і падняўся, не чакаючы, пакуль пальцам пакажуць на дзверы, на што Крабіч сказаў ціха, як сам сабе:
— Свіння — не сука.
— А я, значыць, сука?.. — зашыпела са спратаў, з таго, што было ўтоена, не дагаворана, выпаўзла з цемры, што блукала між намі, закруцілася на пыльным фікусе крыўдлівая змяя. — Мы столькі гадоў разам... мы сябравалі... пілі, гулялі, песні пісалі... я з гразі, з рыгаў, з дзярма цябе выцягваў — і сука?.. І цяпер прыйшоў выцягнуць — і сука?..
Мусіць, яны абодва заўважылі, як змяя мне горла перахапіла...
— Прыйшоў і ідзі сабе, калі не п’еш... — пахадзіў хоць і не назад, але і не наперад, убок пахадзіў Крабіч. — Сам жа ведаеш, што не магу я, калі п’ю, а са мной морды цвярозыя!.. Так і здаецца, што ці менты, ці правакатары.
Тут ён зноў угадаў — прычым, пра нас з братам абодвух — і змяя за хвост сама сябе ўкусіла. Мне цісканула, ламанула ў скронях...
— Дзе ты бачыў ментоў цвярозых?.. — спытаў міліцыянт. Ён ужо не ведаў, што сказаць, каб мы зусім не разлаяліся.
— Выцягваючы, выцягвай... — яшчэ трохі збочыў Крабіч. — А шыпець на змеялова без толку...
Міліцыянт падняўся:
— Можа, вады?..
— Што з табой?.. — занепакоіўся Крабіч. — Ды сядай ты, сядзі, хрэн з ім усім і з імі ўсімі...
Я ўдыхнуў глыбей, выдыхнуў — і трохі адпусціла... На нейкі момант здалося, нібы галава ўскіпела, а цела застыла ў лядзяш. Няпроста быць сукай...
Больш як дзесяць гадоў таму, на трыццацігоддзе, Крабіч надпісаў мне кнігу, якая называлася “Бог змеялова”.
“Ідучы, ідзі, а стоячы, стой.
Пакідаючы, пакідай, а вяртаючыся, вяртайся.
Жывучы, жыві, паміраючы, памірай,
А п’ючы,
Пі!..
І ўсіх, хто пакінуў,
І тых, хто вярнуўся,
Пасылай далёка, далей і далей, глыбей і глыбей, і яшчэ далей, і яшчэ глыбей —
Да самай-самай
ебені мацеры...
Твой крэўнік Крабіч”.
Я сказаў тады: “Дык крэўнік жа — крэўны вораг”, — і Крабіч спытаў: “А ты мне хто?.. — І абняў, калі я кнігу яму адкінуў. — Вучы мову крэўную. Жыві, у нас не Каўказ...”
Скрозь ламату ў скронях я нібыта нанава ўспомніў, на каго крыўдую без толку і з кім без толку лаюся... Паслаўшы Крабіча да той самай мацеры, я пакінуў яго на брата. Пасядзяць, пап’юць яшчэ і пра нешта дамовяцца, шахматысты. Страх турмы ў Крабічы, як ён ні выдурваецца, сядзіць. Турма — ебені маць, а не маці родная.