Чтение онлайн

Васіль. Гастрытам…

Гастрыт. Ага… Нават пад старасць… Ганну во я ўгаварыў замуж выйсці… Згадзілася і… да цябе пайшла жыць! А цяпер во гэты білет… Нашто ён мне? Маладзейшаму б каму-небудзь… Каму пажыць хочацца. Каму трэба. А мне… У хлеў мне на ёй ездзіць, ці што?

Васіль. Дзеці ж ёсць!

Гастрыт (злосна). Дзеці?! Самі! Самі хай хапаюць сваё шчасце! Дабіваюцца! Ірвуць! Адваёўваюць!

Васіль. Ну, ну… Панятна… Тады давай з'ездзі куды. На мора! Ты ж хацеў на курорт… А чаго? Хоць пад старасць хапанеш на ўсе сто.

Гастрыт (стомлена). Нічога не будзе! Сплыў мой час. Растрасуся па дарозе… Не-е, гнілымі зубамі арэх не раскусіш.

Васіль (узяў білет, агледзеў яго з усіх бакоў). Дык кажаш, што не трэба табе гэтыя грошы?

Гастрыт. Іх жа ў мяне няма. Як быццам ёсць, а няма… Як заўсёды. Палова туды — палова сюды.

Васіль. Ну калі так… (Нечакана скамечыў білет, сунуў яго ў рот.) Няхай грошы ў дзяржавы застануцца… Ёй трэба… (Пажаваў, праглынуў.) Хоць і машына, а ўсё адно нясмачна… Закусіць трэба…

Гастрыт (дзіка). А-а-а!! (Схапіў са стала нож, кінуўся на Васіля.)

Васіль (хапаючы яго за рукі). Ты што, Мікіта? Хіба ж можна? Нажом чалавека? Ты што?

Гастрыт (вырываючыся). Гы… гы… гаад!

Васіль. Во! Во як ты за сваё шчасце б'ешся… Да смерці… Да крыві… Мабыць, і Андрэй тваіх рук дзела…

Гастрыт. Ад… аддай, гад…

Васіль. Ты напісаў тады ў раён, на Андрэя?

Гастрыт. Я!!!

Васіль. Ах ты, слізняк… Палавіннік пракляты… (Адкрыў кулак. Скамечаны латарэйны білет ляжыць на далоні.) На! Во яно, тваё папяровае шчасце… Бяры… Цэлы…

Гастрыт схапіў білет.

І ідзі адсюль… Ідзі, Мікіта… У мяне нешта ў грудзях лопнула… Ідзі… (Хіліцца да падлогі.)

Гастрыт спалохана выбягае.

Што гэта ты, га?.. Здурнела… пад старасць?.. Нам жа да серады дажыць трэба… Да серады… (Кліча.) Ганна! Ганна! Прынясі вады з калодзежа… Аблі мяне… Канцы аддаю…

Зацямненне

Вые за акном вецер. А ў хаце цёпла, а ў хаце ўтульна. Старэнькі дынамік на сцяне іграе сумную-сумную мелодыю. На палку перад печкай ляжыць Васіль. Роўны, выцягнуты, рукі сашчэплены на грудзях. У руках насовачка. Уваходзіць Ганна з вядром. Доўга і спалохана глядзіць.

Ганна (ціха). Васіль, а Васіль…

Цішыня.

(Выпусціла вядро з рук, загаласіла.) А мой жа ты Васі-ілька! А нашто ж я цябе аднаго пакі-і-інула? А табе ж, можа, што-небудзь трэ-ба было, а можа ж, я б табе чым дапамагла-а-а… Анічога ж ты мне не сказаў, не развіта-а-аўся…

Васіль (нечакана расплюшчыў вочы, павярнуў галаву). Ты што, ашалела?

Ганна (спалохана). Ай!

Васіль. Чаго скуголіш?

Ганна (цяжка дыхаючы). Каб ты праваліўся! Чаго ляжыш, як чурбан?! Я думала, што ты ўжо гатоў… І рукі сашчапіў!

Васіль. Трэніроўку рабіў. Прымерваўся, як буду ляжаць на покуці…

Ганна. Ну і як?

Васіль. Паскудства… Асабліва калі галосяць… Адным словам, калі што якое, каб каля мяне ніхто не скавытаў… І ты таксама.

Ганна. От гэта ўжо ў цябе не спытаем… Як захочам…

Васіль. Устану з труны і выганю ўсіх к чортавай матары… Ціха пражыў — ціха і на Сонца пайду. Прыспічыць — бяжы ў хлеў і над казой паплач, а ля мяне каб моўчкі. Без слёз і без слоў. А то яшчэ Гастрыт жалобную прамову засабачыць…

Ганна. Забралі яго…

Васіль. Куды?

Ганна. У бальніцу. Машына прыязджала. І ён занядужаў. Доктарка пытае, дзе баліць, а ён: п'яўка ў грудзях, кажа, сэрца смокча… У цябе дык хоць проста лопнула, а ў яго п'яўка… І што гэта такое? Усе нешта хварэюць у гэтым годзе…

Васіль. Цяжка яму будзе…

Ганна. Што?

Васіль. Нічога… Сонца і сёння няма?

Ганна. Няма. Снег круціць, неба нізкае…

Васіль. І сцяжынку ў Вежкі замяло?

Ганна. Дык а каму ж па ёй хадзіць? Адна я на нагах… Замяло.

Васіль. Не дачакаюся. Каб хоць каліўца Сонца — дальбог, устаў бы з ложка…

Ганна. Каб у бальніцу лёг, дык даўно б ужо ўстаў са сваім інхварктам…

Васіль. Ніякага ў мяне інфаркту няма! Проста сэрца лопнула, і ўсё…

Ганна (бубніць). І прасілі, і малілі — упёрся, як бык, ні ў якую… Пеўня, бачыце, яму ў палату трэба, каб кукарэкаў зранку…

Васіль. Я без пеўня не магу! Баюся… Заснуць засну, а калі раніцой не закукарэкае — магу не прачнуцца…

Ганна. Дык хто ж гэтага пеўня ў палату пусціць?! А калі я захварэю, дык што мне — казу з сабой браць? (Бубніць.) Ляжыць сабе, калодзежную ваду сёрбае… Лечыцца!