Ты чакаеш сына, ведаю,З гора, ведаю, з тугіЎпалі вочы, губы бледыя,Старыць, сівіць лёс благі.І нястрымнае, і лютаеНе пазбудзешся нуды;І клапотамі, пакутаюГнуць суровыя гады.Як бярозка тонкім веццейкам,Ў сум прыбралася сама,Бачыць сонца ясным лецейкам,Што табе пацех няма.І падслухвае пшанічанька,Як на постаці аднаТы ўздыхаеш, і крынічанькаЖалю ўскіпвае да дна.А зімою ноч падглядаеДоўга, сцішна пад акном,Як прадзеш, прадзеш, не радая,Не пазбудзеш думак сном.Як праз ветру спеў з трывогаюЛовіш з снегавых далін,Ці не едзе хто дарогаю,Ці не стукне ў дзверы сын…Маё сэрца поўна любасціДа радзімае мае,Паміж тлумам у загубнасціПесні помняцца твае.І калі лучыць нягоднаяДоля згінуць ў чужыне,Не ўздыхне душа ніводная,Не ўспамяне пра мяне.Толькі ты згаворыш пацерыНад нядоляю маёй,Толькі вочы мае мацерыЗатуманяцца слязой.
1925
«Ўзысці на вогнішча натхнення…»
Ўзысці на вогнішча натхнення,Над тайнаю вякоў гадаць;Валодаць воляй да здзяйсненняІ ўмець, безмежна ўмець жадаць;Перадбачаць далёкім вокамІ з нестрыванай яснатой;Над хаосам і ночы змрокамЎладаць гармонні глыбінёй;І немым быць, і быць бязгучным,І не знайсці патрэбных слоў,Ні абразоў, ні рыфмаў лучных,Не выказаць тамячых слоў;Чуць за плячыма пару крылляўІ сіл не мець зрабіць узмах…О боль смяротны, боль бяссілля!О жах бясплодства, бляды жах!
1924
Хлопчык
На дубец ускочыў конна:«Косю, косю, стой жа, стой.Вось удаўся конь нясонны —Не пастоіць пада мной».Хлопчык ладзіцца ў дарогу.«Ты ж куды?» — «Далёка, проч!»І, махнуўшы пугай строга,Шпарка ён імчыцца ўскоч.Ах, свавольнік мой, патвора,Бегай, смейся і гуляй.Не дакучу я дакорам —З год дзіцячых карыстай.Што ж, жывучы потым ў свеце,Нагадаецца якраз,Як скакаў к далёкай мэцеНа дубцы вярхом падчас…
1924
Бяссонне
Смяротнае, глухой тугіЗіяе чорнае бяздонне…О час запынены, благі!О ноч жахлівая бяссоння!Не сплюшчыць высахшых вачэйІ пустаты не здолець немай.Душа ў пацёмках, без надзейСтаіць над нейкаю дылемай.Тупы, халодны шчэміць боль,Плывуць бязвольна думы ройма,І жах цячэ праз сцены, стольІ песціць ў абцугах-абоймах…Адна-аднюсенькая граньДа новай, дзіўнае свабоды:Ўстае у жоўтым, здрадным зданьІ ледзянячы вее подых…Рукой нячутнай Шал кране,І вернай не мінуць загубы…Малюся — выратуй мяне,Спакой адвечны, мілы, любы!
1924
Меч
Яго ў зямлі знайшоў маёй разлогай,Аручы прадзедаў вузкі загон.Вясёлым звонам аказаўся ён,Калі чапіў канцом майго нарога.Абцёр набожна йржу часу благога,І заблішчаў старых стагоддзяў сон,І надпіс на клінку, нібы закон, —«Дарэшты бой!» — зірнуў загадам строга.І вось няма нясмеласці, разваг.Для сэрца вернага — чужынцам страх:Радзімы схоў вартуйце, маткі, сёстры!Я з грамадой іду па шчасце нам.Мой меч зіхціць, непераможны, востры.Змагуся сам — дык сотням перадам!
1924
«Хто мужны, хто смелы, хто дужы…»
Хто мужны, хто смелы, хто дужы,Хто цэлем працят залатым,Над тым неўладарныя сцюжы,І лёс не ўладарны над тым.Хто к страху глухі, безразважны,Хто з воляй каванай, як сталь,Той хмелем трывогаў адважны,І шлях яго толькі у даль.Ёсць радасць у ярасці бою,Ў змаганні скрыжованых сіл, —Спаткаць сваю волю з чужою,З гарачнасцю іншай свой пыл.Не бледнуць, у час небяспекіСтрымаць неслухмяную кроў;Прад вокам упартым павекіНе хінуць ганебна далоў.І ведаць — у бойцы зацятайПагібельнасць жджэ ваяка,Ледзь сумніў кранецца шурпата,Ледзь крыху аслабне рука.Так досць наракаць на нядужнасць,На горкія долі свае.О думнасць! О смеласць! О мужнасць!Вам песні і песні мае!
1924
«Над нядоляй Тваёй не заплачу…»
Над нядоляй Тваёй не заплачуІ на свой не пажалюся лёс,Хоць і ведаю — доля лядачаІ балюча, часамі, да слёз.Хоць і ведаю сум і утомуІ не раз давяраўся мане,Ды ці ж мне выгалошваць жывому,Запяваць паніхіднае мне?А ніколі, ніколі, ніколі:Мы — не вецер распачны зімой;Ты — застанешся верная волі,Я — на варце нязменна з Табой.Ні часіны не кінем змагання;Не аслабне, не здрадзіць далонь:Хто заквечаны кветам кахання,Той нянавісці знае агонь.Чым гусцей над Табой пацямнее,Чым цяжэй будзе крыж Тваіх плеч, —Тым запальней здымацца ўзмацнееМой кароткі караючы меч.
1924
Восень («Глухой, таёмнай сцежкай…»)
Глухой, таёмнай сцежкайПадкралася за летам,Уселася на ўзмежкуІ занудзіла светам.Няўпынна, безнадзейна,Слязьмі, як мак, драбнюткаЗаплакала нявейна,Маркотна і няхутка.І з ёю разам хмарыЗаплакалі дажджамі,Навіслі шопай чмархнайНад вёскамі, палямі.І то ж бо: неласкава,Пустэльна поле, гола,Ў стагах стаіць атава,І пушча жоўта-квола.Ў паветры мятульжыццаУбор вясны раскошні,Кружляючы, лажыццаБясшумны ліст апошні.Рабіна ўжо чырвона,Не чуць птушых спяванняў, —І ў мяккіх шэрых тонахНастрой ціхі канання.І на кустах, на руні,На йржанні-павуценні;І за гумном, за пуняйДрыжаць даўжэй суцені.І сонца слаба ўсмешка, —Як хмара, небарача,Бо восень вось на ўзмежку,Бо восень плача, плача…
1924
«Нашы тайны й жаданні, як рэчы, як кветы…»
Нашы тайны й жаданні, як рэчы, як кветы,Маюць водар і якасці фарб.Іх багацці і тонкасць — цудоўныя светы,Іх калёраў нязлічаны скарб…І калі ты прыціхнеш, дзяўчына, няжданаІ замысліцца воч ясната,Хараство летуценняў тваіх незраўнана,Незраўнаная іх любата.І здаюцца мне раніцай снежныя горы,Там нічый непракладзены шлях,І альпійскай фіялкі ў празрыстым прасторыЛедзьве чутны чаруючы пах.Але ўсенька, сяброўка, усенька гавора:І румянец, і грудзі, і стан —Ап'яніць і ўзбунтуе галованьку скораРужаў вакхавых млявы туман.
1924
«Хто там паклікаў?..»
Хто там паклікаў? Спяшаю за кім?Хто так ўладарна й нячутна?Ты, незнаёмая, правам якім,Сілай якою магутна?Доўгі з пытаннем супынен пагляд,Чорныя вочы — вуголлі.Кроўю і крозай закляты — ўжо фат,Следам імкну мімаволі.Ўсё заўважаецца — шэрасць, туман,Людзі, рух вуліцы хуткі.Гнуткі, паветравы ўслізгвае стан,Крок яе лёгкі і пруткі.Вось азірнулася — полымя з воч,Профіль спакойны ж і тонкі.Профіль… І бегчы?.. як смешна!.. А, проч!Боль, як і радасці, - звонкі!Сэрца, замоўкні, ўзрушэнне, адрынь!Дзіўна мне мерай ты мерыш.Біцца, маё неразумнае, кінь!Як немагчымаму верыш?